Wystawa Marcina Sutryka "Azulejos. Ornament, który oddycha, i geometria poruszająca się ruchem fal"

Azulejos. Ornament, który oddycha, i geometria poruszająca się ruchem fal
Są takie ściany, które odbijają światło inaczej niż wszystkie inne. Fragmenty ornamentów zauważone kątem oka. Kolor, który nie chce wyblaknąć w pamięci. Portugalskie azulejos działają właśnie w ten sposób —wciągają przestrzeń miejską w rytm powtórzeń, pęknięć, refleksów i historii zapisanych w ornamentach.
Wystawa Marcina Sutryka nie jest jednak opowieścią o samych płytkach. To raczej próba uchwycenia momentu, w którym ornament przestaje być dekoracją i zaczyna żyć własnym rytmem. Punkt wyjścia pozostaje ten sam — ceramiczne azulejos, ich struktura, geometria i kolor — ale obrazy nie zatrzymują się na cytacie z tradycji. Artysta rozbija symetrię, przesuwa akcenty, deformuje układy i pozwala wzorowi wymknąć się spod kontroli. To, co kiedyś było porządkiem, staje się ruchem.
W tych pracach ornament pulsuje, drga, czasem niemal rozpada się pod naporem koloru i gestu malarskiego. Powtarzalność wzoru zaczyna przypominać fale, dźwięk, migotanie światła na wodzie albo rytm miasta oglądanego w pełnym słońcu. Geometryczna precyzja miesza się z emocją i intuicją.
Marcin Sutryk traktuje azulejos nie jako historyczny motyw, lecz jako żywy język obrazu. Interesuje go napięcie pomiędzy tym, co trwałe, a tym, co chwilowe. Między ornamentem, który przez wieki miał porządkować przestrzeń, a współczesnym spojrzeniem, które ten porządek rozszczelnia. W efekcie powstają obrazy balansujące między malarstwem, abstrakcją i wizualnym śladem pamięci.
Nie bez znaczenia pozostaje kolor. Błękity, biele, rozgrzane tony i kontrasty przywołują świat południowego światła, ale nie są prostym zapisem portugalskiej estetyki. Bardziej przypominają emocjonalny zapis doświadczenia miejsca — jego temperatury, rytmu i melancholii. Jakby obrazy próbowały zatrzymać nie konkretny widok, lecz wrażenie, które pozostaje długo po powrocie.
Azulejos przez wieki pokrywały ściany pałaców, kościołów, domów i dworców. Były jednocześnie sztuką i codziennością. Opowiadały historie, chroniły przed pustką, oswajały przestrzeń. W malarstwie Marcina Sutryka ich funkcja zmienia się całkowicie. Tutaj ornament nie zamyka kompozycji — przeciwnie, otwiera ją. Staje się impulsem do budowania nowych znaczeń, nowych napięć i nowych obrazów.
Azulejos. Ornament, który oddycha, i geometria poruszająca się ruchem fal to wystawa o patrzeniu. O tym, jak wzór potrafi zamienić się w emocję, a dekoracja w doświadczenie. O powierzchniach, które pod warstwą koloru ukrywają ruch, pamięć i światło.
Marcin Sutryk:
doktor sztuk i adiunkt zatrudniony w Instytucie Sztuk Plastycznych Wydziału Sztuki Uniwersytetu w Siedlcach. Jego praktyka twórcza i badawcza łączy malarstwo oraz fotografię w napięciu między rygorem warsztatu a prowokacją sensu; to twórca, który potrafi uczynić z telefonu komórkowego narzędzie badań estetycznych (rozprawa doktorska: Doświadczenie wizualne obrazu utworzonego przy pomocy telefonu komórkowego – interpretacja malarska), a zarazem zaprojektować portret studyjny o niesamowitej sile wyrazu.
Dorobek artystyczny i naukowy dr Sutryka cechuje spójność koncepcyjna oraz spektakularna różnorodność praktyk. Jego malarstwo to analiza koloru, kontrastu i struktury obrazu; fotografia — refleksja nad mediacją i relacją fotograf–model. Działalność kuratorska i organizacyjna potwierdza praktyczną skuteczność tej wizji: od 2022 roku pełni funkcję kuratora A _ Galerii, przekształcając przestrzeń uczelnianą w miejsce dialogu między studentami, artystami i publicznością. Jako kurator i inicjator programów wystawienniczych prowadził i współrealizował m.in. międzynarodowe projekty festiwalowe oraz cykle wystaw (m.in. Festiwal spotkań fotograficznych „Światło obrazu”, wystawy „Mięso”, „Zbrodnia” i „Poza granicami bezpieczeństwa”).
Wybrane osiągnięcia (wybór najważniejszych, ostatnie lata): obrona doktoratu 2017; Medal Komisji Edukacji Narodowej (2024) — wyróżnienie za wkład dydaktyczny i rozwój kultury akademickiej; kurator 28 projektów A _ Galerii (2022–2025); organizator ogólnopolskiego festiwalu „Światło obrazu. Festiwal spotkań fotograficznych” (2024–2025); autor i redaktor katalogów i monografii naukowych (m.in. Męstwo Męskość, 2023); liczne wystawy indywidualne — od „technē” (Warszawa, 2019) przez „Azulejos” (Bełchatów, 2024) po „Oto Człowiek” (Muzeum Diecezjalne w Siedlcach, 2025) — oraz udział w projektach międzynarodowych (Castel Gandolfo, Delhi Art Carnival, Lwów).
Członkostwa i role społeczne potwierdzają zaangażowanie poza-uniwersyteckie: członek nieformalnej grupy „Ławeczka”(od 2008) oraz Związku Polskich Artystów Plastyków (od 2006), prezes Stowarzyszenia DESCARTES (od 2014), organizator Wschodnich Projektów Fotograficznych (2012–2019). Publikuje teksty łączące refleksję teoretyczną z dokumentacją praktyk oraz redaguje wydawnictwa uczelniane m.in. czasopismo „Mięso”, wzmacniając pozycję dyskursu artystycznego.
Łączy w swojej działalności akademicką rzetelność, wysokie kompetencje warsztatowe oraz twórczą odwagę, co nadaje jego praktyce wyraźny charakter i przekłada się na przekonujące efekty artystyczne. W jego twórczości refleksja teoretyczna pozostaje w stałym dialogu z praktyką — malarstwo i fotografia funkcjonują nie jako odrębne pola, lecz jako wzajemnie przenikające się sposoby myślenia o obrazie, percepcji i relacji między rzeczywistością a jej wizualną reprezentacją.
Jego praktyka pokazuje, że interdyscyplinarność oraz dystans wobec strategii autoprezentacyjnych nie muszą osłabiać ambicji twórczych; przeciwnie, mogą stanowić konstruktywną transformację, prowadzącą do realnego oddziaływania zarówno w obszarze sztuki, jak i edukacji. Dzięki temu działalność artystyczna, kuratorska i dydaktyczna tworzą w jego przypadku spójny obszar aktywności.